Delft, 12 oktober 1654; Carel Fabritius is aan het werk in zijn atelier als de binnenstad wordt opgeschrikt door een explosie, gevolgd door een donderslag zo hard dat hij honderd kilometer verderop nog te horen is. Fabritius is een van de honderden die deze explosie in een buskruithandel niet overleeft. Zijn tijdgenoot en rivaal Johannes Vermeer ontsnapt ternauwernood aan de dood. In Donderslag vertelt Laura Cumming dit in nevelen gehulde verhaal, dat ze behendig verweeft met haar kennis v...

De schilderijen van Caspar David Friedrich roepen al eeuwenlang diepe gevoelens op bij wie ze aanschouwt. De melancholie ervan deed Goethe in razernij ontsteken terwijl Walt Disney er zo verliefd op werd dat hij Bambi uitsluitend door Friedrich-achtige landschappen liet lopen. Vereerd door Hitler, de maffia en Rainer Maria Rilke, gehaat door Stalin en de 68'ers; het werk van Friedrich laat niemand onberoerd. In 'Betoverende stilte' brengt Florian Illies de avontuurlijke verhalen van Caspar...

Lange tijd werd de Nederlandse negentiende eeuw simpelweg afgedaan als ‘de vorige eeuw’. Geen eeuw om trots op te zijn of naar om te kijken. Maar sinds de vaak verguisde Bataafs-Franse tijd deel ging uitmaken van een ‘lange’ negentiende eeuw (1795-1914) kreeg die steeds meer een eigen gezicht. De negentiende eeuw wordt hier belicht vanuit politiek-cultureel perspectief, gebruikmakend van wat tijdgenoten vonden. Het gaat dan om grote woorden die destijds in de mond werden genomen als ‘vooru...

Sam van Deventer (1888-1972) was de zielsverwant van Helene Kröller-Müller. De twintig jaar oudere kunstverzamelaarster schreef hem meer dan drieduizend brieven. Hij nam de plaats in van haar eigen vier kinderen. Ze bracht hem liefde voor kunst, esthetiek en Duitse cultuur bij, maar eiste daartegenover onvoorwaardelijke toewijding. Ook zakenman Anton Kröller vertrouwde in toenemende mate op Van Deventer bij zijn financiële schimmenspel, waarbij onwetende beleggers de opbouw van landgoed De...

Ons zelfbeeld is voor een groot deel bepaald door de theorieën van Sigmund Freud. Het nieuwe boek van Frank Tallis draait om het leven van Freud en situeert het ontstaan van zijn revolutionaire ideeën tegen de achtergrond van Wenen rond het begin van de twintigste eeuw. De stad die bekendstaat om zijn beroemde koffie- en operahuizen was destijds het culturele centrum van Europa. De theorie die Freud ontwikkelde over de menselijke geest had alleen toen en daar kunnen ontstaan. Wenen was een...

Shortlist Boekenbon Literatuurprijs 2024 Wie de bewoonde wereld verlaat, krijgt oog voor de dieren. Op reis in het kielzog van Willem Barentsz ontmoet Frank Westerman zeven magnifieke beesten: de narwal, de lemming, de paling, de rotgans, de ijsbeer, het rendier en de koningskrab. Terwijl wij de temperatuur op aarde opvoeren, houden zij ons een spiegel voor. In Zeven dieren bijten terug zijn de Hollandse ijszeeverkenners van de zestiende eeuw de randfiguren. Hun overwintering in het Behoud...

In 'Karel de Grote' verbeeldt hoogleraar en historicus Dick Harrison met veel detail en boeiende wetenswaardigheden het verhaal van Karel de Grote, de vorst die het Frankische Rijk tot het grootste West-Europese rijk van de vroege middeleeuwen maakte. Weinig heersers hebben door de eeuwen heen zoveel betekend voor de politieke en culturele ontwikkeling van Europa. Echter, in de loop der tijd heeft de legendarische keizer de historische figuur overgenomen. De scheidslijn tussen wat waargebe...

Alec van der Horst schetst in zijn nieuwe boek een fascinerend portret van Parijs in de negentiende eeuw, toen de stad, in de woorden van de Duitse dichter Heinrich Heine, 'de interessantste plek op aarde' was. Deze turbulente eeuw was angstaanjagend voor de een, hoopvol voor de ander, voor iedereen verwarrend. Terwijl de wereld grootse technologische en maatschappelijke veranderingen doormaakte, was Parijs een broeiplaats voor nieuwe ideeën. Ook de kunsten bloeiden, in het bijzonder de li...

Biograaf Mark Schaevers realiseerde zich maar al te goed dat hij bij het schrijven over Hugo Claus meerdere levensverhalen had te doorgronden. Schrijver, kunstenaar, filmer: alleskunner Hugo Claus heeft er alles aan gedaan om de mythe van zijn biografie mee vorm te geven. Schaevers’ werkwijze is dezelfde als bij zijn bekroonde boek over Felix Nussbaum. Hij volgt zijn onderwerp op de voet, zonder expliciet te interpreteren. Waar de schrijver dacht: ‘ik ben de baas, hè, van al die Clausen’, ...

Wenen maakte aan het begin van de twintigste eeuw een tijd door van een ongeëvenaarde bloei van kunst, wetenschap, muziek en psychologie. Dertig jaar later maakten Hitler en zijn meelopers op barbaarse wijze een einde aan deze glansrijke periode. Kris Lauwerys vertelt het verhaal van de stad door de ogen van drie vrouwen. Emilie Flöge, nu vooral nog herinnerd als de muze van Gustav Klimt, was een succesvol modeontwerpster. Milena Jesenská kennen we alleen nog als de Milena van Kafka's brie...

'Liefde in tijden van haat' door Florian Illies is opnieuw een opwindende reis naar het verleden die leest als een commentaar op ons chaotische heden. Hij neemt ons mee naar de jaren dertig van de vorige eeuw. Toen het politieke klimaat verkilde, bruisde het culturele leven: in Berlijn, Parijs, Ticino en aan de Rivièra zetten de grote namen van die tijd zich schrap tegen naderend onheil. Terwijl Jean-Paul Sartre cheesecake eet met Simone de Beauvoir in Kranzler-Eck in Berlijn, Henry Miller...