Skip to Main Content
Header-afbeelding

'Wat de fak’: zo gaat het er écht aan toe in Nederlandse film- en televisiewereld

Door de Kobo-redactie • december 05, 2022Interviews

Begin november bracht actrice en schrijver Maryam Hassouni (37) Wat de fak uit, een onthutsend boek over de Nederlandse film- en televisiewereld.

Dapper en ontluisterend beschrijft Hassouni - onder meer bekend van Dunya en Desie - hoe ze keer op keer te maken krijgt met seksisme, racisme en meer grensoverschrijdend gedrag. En ook hoe dat telkens weer in de doofpot wordt gestopt.

Hoe was het voor je om dit verhaal te schrijven?

“Het schrijfproces was intens omdat ik over pijn en trauma schreef. Dat deed ik aan de hand van herinneringen, maar ook aan de hand van documenten. Ik heb mijn eigen geschiedenis moeten bestuderen door contracten en e-mails van vijftien jaar geleden te lezen. Dat was confronterend, omdat ik ook mijn eigen gedrag teruglas, en zwart op wit zag staan waar ik destijds mee akkoord ging. Ik kwam dingen tegen die ik eigenlijk niet op wilde schrijven. Maar mijn boek is ook een zelfonderzoek, ik deed het toch. Uiteindelijk heeft dat een louterende werking gehad.”

Wat hoopte je van te voren te bereiken met het boek?

“Ik schreef het voor mezelf, maar het is ook een aanklacht. Ik hoop dat de politiek het oppakt en serieus aan de slag gaat met het veilig maken van de industrie, en met het opzetten van deugdelijke onafhankelijke onderzoeken naar zulke misstanden. Ik schreef het ook voor jonge lezers die net als ik te maken hebben met seksisme, racisme en grensoverschrijdend gedrag. Om te vertellen dat ze hier niet alleen in staan, ook al kijkt de wereld weg.”

Schreef je het dan voornamelijk voor vrouwen in de film- en televisiewereld?

"Breder. Het gaat over vrouw zijn in een patriarchaal systeem. In mijn boek schrijf ik over misstanden in de film- en televisiewereld, maar het komt helaas in veel sectoren voor. Ik krijg regelmatig berichten van meiden die actrice willen worden of al zijn, maar ook van vrouwen uit de advocatuur en de zorg. We hebben te maken met een groot structureel probleem: giftige systemen.”

Je leest in jouw boek hoe lastig het is om uit zon giftig systeem te stappen. Ik hoopte steeds dat je het toch zou doen.

“Ik zat gevangen in een droom. Ik wilde zó graag actrice worden, dat ik structureel over mijn eigen grenzen ging. Ik denk dat iedereen die een droom heeft dat zal herkennen: je bent jong, je hebt energie, je gaat er gewoon voor. En je gelooft de bullshit-verhalen van mensen die jou van alles beloven. Ik bleef hopen dat het zou veranderen."

Ik vond het ook schrijnend om te lezen dat je continu aan jezelf twijfelde: ben ik nou gek of is het systeem gek? Wanneer besefte je dat het laatste het geval is?

"Het eerste moment was dat ik met de regisseur - die ik Dick noem in het boek - meeging naar zijn huisje in Italië om een idee voor een film uit te werken. Dat liep helemaal uit de hand. Je kunt je afvragen waarom ik met hem meeging, omdat hij vaker had laten zien een viespeuk te zijn. Maar ik wilde spelen en gezien worden als een volwaardige actrice, dus ik dacht: denk jij maar lekker van alles, als ik maar een film kan maken.”

Snap ik ook wel weer.

“Ja, en weet je wat het ook is, je leert te dealen met dat soort types, je denkt dat het erbij hoort. Hij is niet de eerste en zeker niet de enige: er zijn heel veel Dicks out there. Zonder te veel te vertellen: hij begluurde me, zei dat ik nu ik ouder was wel seks met hem zou kunnen hebben, en berichtte me na Italië obsessief veel. Ik belandde in een burn-out en besefte dat de industrie ziek is en me leeg zoog. Ik denk dat dat de eerste keer was. Ik was toen 29 en ben Engels aan de UvA gaan studeren. Dat was geweldig, de nerd in mij mocht er helemaal zijn.”

Maar dan komt er een nieuwe serie op je pad.

“Klopt. Ik wilde het eigenlijk niet doen, maar liet me overhalen door mijn agent. Na vele gesprekken met de producent en andere betrokkenen, leek het nu écht anders te zijn. En omdat acteren zo’n grote passie voor me was, deed ik het toch. Dat was uiteindelijk de grootste fout die ik heb gemaakt.”

Dit klinkt wellicht hard: maar was het de grootste fout? Is het ook niet zo dat je daardoor zeker wist én voelde dat het systeem giftig was, en het niet aan jou lag?

“Ja, dat wel. Dit was er nog voor nodig, blijkbaar. Het universum heeft me vaak signalen gegeven en gewaarschuwd: ‘Kijk uit, red flag, red flag, red flag’. Maar ik ging daar omheen. Dit was gewoon een red wall waar ik tegenaan liep.”

Toen kon en wilde je écht niet meer?

“Nee. Vooral ook door hoe het is gegaan met het onderzoek dat volgde naar de misstanden die op de set plaatsvonden. De producent van de serie, die zelf ook wegkeek, kreeg van de omroep de verantwoordelijk voor dit onderzoek. Ik werd weer geconfronteerd met het systeem - dat er alles aan doet om misstanden in de doofpot te stoppen. Mijn boek is radicale systeemkritiek. Daarom benoem ik ook geen specifieke mensen."

Het is inderdaad opvallend dat je geen namen noemt.

“Ik heb daar bewust voor gekozen, omdat ik het verhaal van de vrouw belangrijker vind. Ik wil haar uit de anonimiteit trekken en een gezicht, naam en stem geven. De afgelopen jaren merkte ik - altijd als dit soort misstanden in de media naar boven komen - dat het over de specifieke mensen gaat die zich grensoverschrijdend gedragen. We hebben het nooit over het systeem.

Twee maanden lang staat de (vermeende) dader in de spotlight, die dan weer plaatsmaakt voor iemand anders die over de schreef gaat. En ondertussen gebeurt er niks. De mensen in machtsposities die misbruik maken van hun macht, ontspringen continu de dans. Ik wil duidelijk maken dat er controle en handhaving moet komen, dat het systeem gesloopt moet worden en er iets nieuws, veiligs, opgebouwd zal moeten worden.”

Als dat gebeurt, zou je dan weer willen acteren?

“Ik wil me nu focussen op het schrijverschap. Ik wil schrijven over onderwerpen zoals equal pay, seksisme en racisme. De televisie- en filmindustrie heeft mij monddood gemaakt en schrijven kan altijd. Je kan schrijven wat je wil. Die vrijheid van zelfexpressie vind ik belangrijk. Na al deze ervaringen is een les voor mij - én een tip van mij: ‘Spreek je uit, en leef je waarheid.’ Op het moment dat jij je waarheid durft te zien en uit te spreken, zit daar zoveel kracht in. Die kracht zit in iedereen.”

Foto auteur: Keke Keukelaar

Volg ons op @ op Instagram

Wil je contact met ons opnemen?

Klantenservice en ondersteuning Media-aanvragen

If you would like to be the first to know about bookish blogs, please subscribe. We promise to provided only relevant articles.