Als de ene biljartbal op de andere botst zou het ons verrassen als ze allebei roerloos op het groene laken blijven liggen. Logisch? Nee, dat is niet 'logisch'. We zien eerst het een (de aanloop) en dan het ander (het vervolg), maar we zien strikt genomen nooit een oorzaak en nooit een gevolg. Nadat David Hume Immanuel Kant uit zijn dogmatische sluimer wekte door het idee van causaliteit voorgoed uit de lucht te schieten schudt Bert Keizer met zijn hervertelling van Traktaat over de menseli...

Niemand dacht oorspronkelijker, speelser en scherper dan Ludwig Wittgenstein, en hij wist het. Van de kristallijnen helderheid in de Tractatus tot de alledaagse onoverzichtelijkheid van de Filosofische onderzoekingen blijft zijn denken één lange worsteling tegen de betovering van ons intellect door de schier eindeloze variatie van vermommingen waarin taal de gedachte aan het oog onttrekt. Wittgenstein wist dat hij een bijzonder talent had, en zijn visie op zichzelf is zeker zo boeiend als ...

Wie ‘de dood’ wil definiëren zal nog een hele klus hebben. Want de dood kan die van Socrates zijn, of die van uw moeder, of die van mijn hond, of van de buxusheg, of van een pneumokok. Kogels verspreiden de dood. Jezus stond op uit de dood. De dood kan op de deur kloppen of je huis voorbijgaan. En volgens Chateaubriand zwalken we een heel leven rond op zoek naar de veilige haven van de dood. Alles gaat een keer dood, lijkt het wel. We zeggen zelfs van sterrenstelsels dat ze sterven. Maar d...

Het probleem van de mens is dat hij een geest heeft en een lichaam is. Het lichaam gaat onherroepelijk dood en de geest kan zich nooit ontdoen van dit besef: Het refrein is Hein . Het refrein is Hein is de kroniek van een arts die met zo min mogelijk illusies voor zijn patiënten een weg zoekt naar het graf Onvermijdelijk botst hij daarbij op twee mythes: Godsdienst en Geneeskunde. Zijn worsteling met deze twee leidt tot een aantal onvergetelijke situaties waarin lijden, lachen, denken en d...

Na vele miljarden jaren waarin allerlei levensvormen ontstonden en weer verdwenen, gebeurde er iets onbegrijpelijks: er ontstond een diersoort die in staat was te reflecteren over zichzelf en de wereld om zich heen. Hoe is het mogelijk dat er uit levenloze stof iets is gegroeid dat kan voelen, proeven, ruiken, zien, horen, denken? Hoe heeft er geest kunnen voortkomen uit stof? Het zijn vragen waarover filosofen van alle tijden - van Thales tot Descartes, van Plato tot Rorty - zich het hoof...

Aan het begin van de twintigste eeuw was Henri Bergson (1859–1941) de beroemdste filosoof ter wereld. Zijn colleges werden drukbezocht, hij speelde in diplomatieke rol in WO I, ontving de Nobelprijs voor Literatuur, maar ging ook gebukt onder zware persoonlijke omstandigheden. Emily Herring beschrijft zijn veelbewogen leven en laat zien dat zijn denken over bewustzijn, tijd en intuïtie verrassend actueel is. Een fascinerend portret van een uniek intellect. Vier sterren in het NRC. 'Emily H...

'De resultaten van de filosofie zijn de ontdekking van allerlei doodgewone onzin en de builen die het verstand heeft opgelopen bij het opbotsen tegen de grenzen van de taal. Zij, de builen, doen ons de waarde van die ontdekking inzien.' Ludwig Wittgenstein heeft twee boeken op zijn naam staan die een omwenteling in het filosofisch denken teweegbrachten, de Tractatus en de Filosofische onderzoekingen. Dit laatste werk is veel vrijer, improvisatorischer en essayistischer dan het traktaat, en...

Het meeslepende levensverhaal van een van de grootste Russische schrijvers aller tijden, gepubliceerd ter gelegenheid van zijn tweehonderdste geboortejaarDe grote Russische schrijver Fjodor Dostojevski was gokverslaafd, epileptisch, spilziek en bevond zich soms aan de rand van de geestelijke en financiële afgrond. Te midden van dit alles schreef hij romans zoals Misdaad en straf, De idioot en De broers Karamazov, die behoren tot de hoogte punten van de we...

Dit deel van Dostojevski's Verzamelde werken bevat het Dagboek van een schrijver. In 1873 werd Dostojevski redacteur van het weekblad Grazdanin (De burger), waarin hij dit dagboek in maandelijkse afleveringen publiceerde. Het bevat zowel persoonlijke notities, anekdotes en columnachtige stukken als korte verhalen.

Honderd jaar geleden was Henri Bergson waarschijnlijk de beroemdste levende filosoof. Na de Tweede Wereldoorlog raakte zijn werk in de vergetelheid, maar op dit moment maakt het een ware renaissance door. Zijn gedachten over tijd, leven en meervoudigheid spreken steeds meer mensen aan. Bergson baseert zich op de ervaring van het procesmatige, temporele en steeds veranderende karakter van de werkelijkheid. Van daaruit ontwikkelt hij ideeën over onder meer de onmeetbaarheid van psychische pr...

In 'Goethe en Schiller' vertelt meesterbiograaf Rüdiger Safranski het verhaal van een uitzonderlijke vriendschap, maar ook van een groots moment in de Duitse geschiedenis: het gouden tijdperk van de geest. Goethe en Schiller zeiden beiden over elkaar dat de andere de belangrijkste persoon in zijn leven was geweest. De uitersten raakten elkaar: intuïtie en gevoel bij Goethe, intellect en wilskracht bij Schiller. Hun vriendschap, met al zijn conflicten en spanningen, heeft hen beide tot topp...