Immanuel Kant, de belangrijkste filosoof van de moderne tijd, werd driehonderd jaar geleden geboren maar zijn revolutionaire denken is nog steeds actueel. Kant verklaarde de oorsprong van ons planetenstelsel, kwam tot een nieuw fundament voor de metafysica en formuleerde de categorische imperatief. Hij was een pionier op het gebied van kosmopolitisme en het idee van menselijke waardigheid. Zijn denken heeft niet alleen de filosofie en de wetenschap gevormd, maar ook de Duitse grondwet en d...

Ons zelfbeeld is voor een groot deel bepaald door de theorieën van Sigmund Freud. Het nieuwe boek van Frank Tallis draait om het leven van Freud en situeert het ontstaan van zijn revolutionaire ideeën tegen de achtergrond van Wenen rond het begin van de twintigste eeuw. De stad die bekendstaat om zijn beroemde koffie- en operahuizen was destijds het culturele centrum van Europa. De theorie die Freud ontwikkelde over de menselijke geest had alleen toen en daar kunnen ontstaan. Wenen was een...

Volgens velen is Plato de belangrijkste filosoof aller tijden. Hij werd geboren in een rijke familie in Athene. Als tiener bezocht hij lezingen van rondtrekkende filosofen en wilde hij dichter worden. Hij besloot om de politiek in te gaan, maar haakte gedesillusioneerd af toen zijn leraar Socrates ter dood werd veroordeeld. Plato werd zelf leraar en stichtte een filosofische school die hij de Akademie noemde. En hij probeerde op Sicilië de tiran van Syracuse een politiek systeem te laten d...

Sarah Bakewell schetst de fascinerende geschiedenis van het humanisme: het verhaal van mensen die zelf wilden denken, los van traditie en georganiseerde religie. Deze vrijdenkers maakten het wereldbeeld dat in het Westen nog steeds het onze is en deden baanbrekende ontdekkingen in wetenschap, filosofie, literatuur en beeldende kunst. Bakewell onderzoekt wat humanisme is en hoe het door de geschiedenis heen tot bloei is gekomen ondanks tegenstand van fanatici, mystici, tirannen en cultuurpe...

De schilderijen van Caspar David Friedrich roepen al eeuwenlang diepe gevoelens op bij wie ze aanschouwt. De melancholie ervan deed Goethe in razernij ontsteken terwijl Walt Disney er zo verliefd op werd dat hij Bambi uitsluitend door Friedrich-achtige landschappen liet lopen. Vereerd door Hitler, de maffia en Rainer Maria Rilke, gehaat door Stalin en de 68'ers; het werk van Friedrich laat niemand onberoerd. In 'Betoverende stilte' brengt Florian Illies de avontuurlijke verhalen van Caspar...

Een van de grootste beloften uit de Oostenrijkse literatuurGenomineerd voor de Deutscher Buchpreis 2023‘Laat je meevoeren op Edelbauers rondleiding door het keizerlijke en koninklijke grootstedelijke leven. […] De auteur schetst de tijd met een fijn penseel maar een breed gebaar.’ Die ZeitHet is 31 juli 1914 en Wenen, het centrum van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk, staat op zijn kop. Over 36 uur verloopt het Duitse ultima...

In 'Messalina' vertelt historica Honor Cargill-Martin het verhaal van een van de beruchtste vrouwen uit de Romeinse tijd. Messalina, geboren in een vooraanstaande Romeinse familie, leefde van ca. 17/20 tot 48 n.Chr. Ze was de derde vrouw – en achternicht – van keizer Claudius. Toen hij in het jaar 48 Rome had verlaten om de havens in Ostia te inspecteren, 'trouwde' Messalina echter ook met Gaius Silius. Al snel werd Claudius op de hoogte gesteld van het feest dat in Rome gaande was. Hij gi...

Tien jonge experten uit Vlaanderen en Nederland laten je via de verrassende resultaten van recent wetenschappelijk onderzoek kennismaken met echte middeleeuwse mensen voorbij de clichés. 'Middeleeuws'. Zelden wordt een term zo misbruikt. Iedereen begrijpt meteen wat je bedoelt wanneer je een fenomeen als middeleeuws omschrijft: achterhaald, primitief, barbaars, mensonterend. Want dat zijn de middeleeuwen in de populaire verbeelding. Een periode waarin iedereen stinkt, angst en bijgeloof he...

Vanaf het moment dat Ian Buruma als dertienjarige over de veroordeling van de beruchte SS-functionaris Adolf Eichmann las, heeft het kwaad als fenomeen hem niet meer losgelaten. Hoewel het geweld van de Holocaust het ijkpunt is geworden voor ons hedendaagse begrip van het kwade, ziet Buruma dat er nog veel ontbreekt aan onze opvatting van het kwaad. Hij duikt opnieuw in Hannah Arendts analyse van het proces-Eichmann en komt zo via haar ideeën over de banaliteit van het kwaad en over het to...

'De uitvinding van het individu' van Larry Siedentop laat zien hoe in de westerse samenleving het vrije individu belangrijker werd dan de groep, de stam en de familie. Wij zijn allemaal onszelf en daarin allemaal gelijk. Dit proces, dat het fundament vormt van onze liberale democratieën, begon niet in de Renaissance, zoals vaak wordt gedacht, maar vond zijn aanvang bijna 2000 jaar geleden, in het vroege christendom. Siedentops inmiddels klassieke boek verandert de manier waarop we naar ons...

'De existentialisten' van Sarah Bakewell vertelt het bewogen verhaal van een invloedrijke generatie denkers, waaronder Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre en Raymond Aron. Zij speelden een cruciale rol in het verzet tijdens WO II en in emancipatiebewegingen van onder anderen feministen, antikolonialisten en studenten. Schijnbaar moeiteloos schakelt Sarah Bakewell tussen hun gepassioneerde levens en geëngageerde ideeën. Bakewell gaat op zoek naar wat de existentialisten ons te bieden hebbe...

In 'De droom der Verlichting' van Anthony Gottlieb, het tweede deel van zijn tweeluik over de geschiedenis van de filosofie, behandelt de opkomst van het moderne denken. In anderhalve eeuw tijd vernieuwden een reeks amateurs als Descartes, Hobbes, Spinoza, Locke, Leibniz, Hume en Rousseau de westerse filosofie in het Europa van de Dertigjarige Oorlog met al zijn religieuze twisten. Wat betekent deze nieuwe, moderne wetenschap voor het begrip van onszelf en van God? Hoe kunnen we het beste ...