De dagboeken, memoires en brieven in de ruim driehonderd delen Privé-domein zijn geweven van herinneringen. Het geheugen kan ons troosten door momenten van geluk te laten herleven, maar spiegelt ons met evenveel gemak een bedrieglijk verleden voor. Douwe Draaisma koos tachtig herinneringen aan intense ervaringen en ontmoetingen. Ze verhalen over de eerste kussen van Alma Mahler en Sylvia Plath, de huwelijksaanzoeken van Charlotte Brontë en Anna Dostojevskaja, het eerste orgasme (op zesenze...

In het autobiografische geheugen (een term uit de neurowetenschap) tekenen we onze persoonlijke lotgevallen op. Het is het register dat we raadplegen als iemand ons vraagt wat onze vroegste herinnering is, hoe het huis eruit zag waar we als kind hebben gewoond of wat het laatste boek is dat we hebben gelezen. Het autobiografische geheugen groeit samen met ons op. Het is onze intiemste metgezel, maar stelt ons ook voor vragen. Waarom trekt het zich zo weinig van onze opdrachten aan, maakt h...

In De heimweefabriek bespreekt Douwe Draaisma wat zich in een ouder wordend brein afspeelt. Wat gaat achteruit? Wat blijft intact? Hoe houd je het geheugen in conditie? Wat is de zin of de onzin van geheugentraining? Kunnen reminiscenties een therapeutisch effect hebben? Wat betekent de terugkeer van vroege herinneringen voor de terugblik op het leven? De heimweefabriek maakt duidelijk dat de tijd niet alleen iets doet met het geheugen, maar dat het geheugen ook iets doet met de tijd. In N...

Psychiaters en neurologen eren hun vakgenoten door vernoeming. Alois Alzheimer, James Parkinson, Sergei Korsakov, Georges Gilles de la Tourette, Hans Asperger: ze zijn van mensen van vlees en bloed veranderd in namen die nu verwijzen naar een ziekte, een syndroom, een autistische aandoening. Daarbij leverden ze hun voornaam in en al snel ook de rest: de herinnering aan hun leven en de omstandigheden van hun ontdekkingen. Douwe Draaisma reconstrueert de levens van deze 'namen' uit de wetens...

Sommige delen van ons brein moeten waken terwijl we slapen. Ze beginnen vreemde verhalen te spinnen. De meeste verhalen vervliegen bij het wakker worden. Wat blijft zijn de vragen. Waarom accepteer je in je droom bizarre situaties als volkomen vanzelfsprekend? Wat hebben psychologie en neurologie de afgelopen halve eeuw opgehelderd over ons nachtleven? En natuurlijk de moeilijkste vraag: betekenen dromen iets? Met De dromenwever betreedt Douwe Draaisma opnieuw de menselijke piste vol wilde...

Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen, met een bloedige oorlog in het hart van Europa als gevolg. Ineens drongen de parallellen tussen heden en verleden zich aan alle kanten op. Vooral waar het ging om een samengaan van wreedheid en knulligheid. Dat blijkt ook uit de meer dan honderdvijftig ooggetuigenverslagen in 'Dit volk heeft zijn god op aarde'. Peter de Grote toont het eelt op zijn handen aan een leerling-stuurman, Catharina ii wil in kapiteinsuniform en te paard haar man v...

In de herfst van 1963 gaat Annie Ernaux als studente naar bed met een jongen die ze die zomer had leren kennen. De relatie is geen lang leven beschoren, maar ze is wel onbedoeld zwanger geraakt. Tegen de stroom in besluit ze na een lange afweging clandestien (de wetgeving werd pas in 1975 geliberaliseerd) abortus te laten plegen. En détail, zonder valse emoties en zonder omhaal, beschrijft ze wat er gebeurt. Het voorval is een sublieme indruk van pure eerlijkheid en authenticiteit. Zoals i...

'Niet de mens, maar mensen bewonen deze planeet. Pluraliteit is de wet van de aarde.' 'Het leven van de geest' is het laatste hoofdwerk van Hannah Arendt. In dit boek ontvouwt ze haar ideeën over de mogelijkheden van de menselijke geest. Ze onderscheidt drie capaciteiten die iedereen bezit: denken, willen en oordelen. Tot haar dood bleef ze aan dit opus werken. Van het laatste deel, dat onvoltooid is gebleven, is hier het concept opgenomen. Dit is internationaal gezien de eerste editie die...

'Een prachtige mix van literair onderzoek en persoonlijke reflectie. Veelomvattend, ontroerend en gegoten in een prachtige stijl.' – Sarah Bakewell, auteur van 'De existentialisten' en 'Hoe te leven' Wanneer we een naaste kwijt raken, wanneer we geconfronteerd worden met verlies, wanneer er sprake is van een ramp gaan we op zoek naar troost. Wat doe je als je denkt: hoe kan ik nu verder? Waarom hebben we vaak niet meer dan clichés om onszelf en elkaar op te beuren? Met die vragen in het ac...

In De lege hemel doet filosoof Marjan Slob dat wel. Ze presenteert 'eenzaamheid' als het droevige gevoel dat je krijgt wanneer je een tekort aan verbondenheid ervaart. Slob ziet eenzaamheid echter ook als een verschijnsel dat belangrijke menselijke talenten aan het licht brengt. Wanneer je eenzaam bent, lijd je immers aan wat er níét is, en dat getuigt van zelfreflectie en voorstellingsvermogen. Met lichte toets bespreekt Slob grote denkers als Blaise Pascal, Daniel Dennett en Simone de Be...

Op Helgoland, een kaal eiland in de Noordzee, een bij uitstek geschikte plaats om extreme ideeën te ontwikkelen, gaf de 23-jarige Werner Heisenberg de aanzet tot wat volgens velen de ingrijpendste wetenschappelijke revolutie aller tijden is geweest: de kwantumfysica.In de loop van de daaropvolgende eeuw werd het steeds duidelijker dat de kwantumtheorie schokkende en verontrustende ideeën in zich bergt, zoals spookachtige kansgolven en ver van elkaar verwijderde objecten die op magi...

Uit hoeveel levens bestaat een mensenleven? Het leven van schrijfster Karlijn komt plotseling tot stilstand wanneer ze op één dag Hanna ontmoet, een vrouw voor wie ze direct gevoelens krijgt, maar ook haar vriend verliest bij een ongeluk. Wie vind je terug als je de dag erna wakker wordt, jezelf of een ander? Karlijns omgeving verwacht dat ze rouwt, maar dat lukt haar niet. Haar uitgever hoopt dat ze haar verhaal vertelt, maar ze zwijgt. Wanneer ze Hanna steeds meer gaat zien als een medep...