Een leven lang maakte de filosoof Samuel IJsseling de ontwikkelingen in de Europese filosofie van nabij mee. Hij las ieder boek van betekenis en kende bijna iedere denker die ertoe deed, van Heidegger tot Ricoeur en Derrida. In gesprek met Ger Groot blikt hij ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag op zijn leven terug. Hij vertelt hoe zijn eigen denken veranderde: van existentialisme naar postmodernisme, van katholicisme naar het heidendom met zijn vele goden. Hoe wijsbegeerte en li...

In 2002 begon Ger Groot in De Groene Amsterdammer een wekelijkse rubriek waarin hij verslag doet van zijn leven als lezer. Meestal bespiegelend, soms fel, sarcastisch of ironisch laat Groot zijn gedachten gaan over wat hij als beroepslezer onder ogen krijgt. Zo ontdekt hij een beklemmend Dutroux-complex in de Vogelfängeraria van Mozarts Zauberflöte. In een gedicht van Leopold verbergt zich een vers van Achterberg dat pas tientallen jaren later zou worden geschreven. Een klein foutje op een...

Charles Taylor is een van de sleutelfiguren in het hedendaagse debat over het zelf en de problemen van de moderniteit. Ger Groot en Guy Vanheeswijck bieden een toegankelijke, actuele inleiding tot Taylors denken. Op boeiende wijze reconstrueren de auteurs het ambitieuze filosofische project dat Taylors uiteenlopende werken verenigt. Aan de orde komen thema's als het verband tussen identiteit, taal en morele waarden, democratie en multiculturalisme en het conflict tussen seculiere en niet-s...

De moderne mens is een paradoxaal wezen dat - hoe rationeel ook - bij de diepste levensbeslissingen liever op het gevoel dan op de rede terugvalt. Hij doorziet de natuur wetenschappelijk, maar laat zich even graag door haar overweldigen. Hij kan (bijna) alles, maar weet niet of hij ook alles mág. In deze collegeserie laat Ger Groot zien welke filosofische ideeën de mens gevormd hebben tot het wezen dat hij nu is. In veel muziekwerken resoneren filosofische gedachten mee die deze ontwikkeli...

Franse filosofen hebben gedurende de hele twintigste eeuw een groot stempel gedrukt op de Europese en Amerikaanse cultuur. Niet alleen als academische denkers, maar ook als publieke figuren die de journalistiek en literatuur gebruikten om hun inzichten op een toegankelijke manier een brede verspreiding te geven. Jean-Paul Sartre, misschien wel de intellectueel van de 20e eeuw, was daar het bekendste voorbeeld van, maar ook Albert Camus, Raymond Aron, Michel Foucault en de van oorsprong Bul...

De naam Heidegger is besmet. Aan zijn omvangrijke oeuvre van meer dan honderd werken kleeft de smet van collaboratie met het nazisme. In dit Elementaire Deeltje laat Dirk De Schutter zien hoe de filosofische blik van Martin Heidegger, ondanks die smet, relevant is voor de moderne westerse cultuur. In Heideggers filosofie krijgen vele aspecten van het mens-zijn een nieuwe betekenis: de dood, het geweten, stemmingen als angst of verveling of gelatenheid, de tijd, de waarheid, rationaliteit, ...

Met grote stelligheid wordt er van alles beweerd: dat je eruit moet halen wat erin zit, dat je moet durven kiezen, dat meten weten is en dat je kúnt als je maar wílt.De vraag is: hoe komen we aan al die wijsheid? En belangrijker nog: hoe komen we er vanaf? Het antwoord is: door te denken. Niet als de wiskundige of de detective die zoekt naar oplossingen, maar als de filosoof die weet dat het leven geen puzzeltje is. Met humor beschrijft Coen Simon in 'Filosoferen is makkelijker als je denk...

Rudiger Safranski houdt in 'Tijd' een filosofisch pleidooi voor aandacht en bezinning. Hoewel de tijdbeleving van de religie die tot in de eeuwigheid doorgaat voor veel mensen niet meer is weggelegd, hoeven we de tijd niet door onze vingers te laten glippen. Virtuoos en met grote kennis van filosofie en literatuur laat Safranski zien dat dit tijdloze thema met de dag relevanter wordt.

Wie ben ik? Wat kan ik? Wat voel ik? De tijschriften- en boekenindustrie tiert welig op deze vragen, maar het samenstellen van lijstjes over jezelf kan in het oneindige doorgaan, want jezelf zul je niet vinden. In zes persoonlijke essays maakt Coen Simon korte metten met de heersende zelfhulpcultuur, die zich inmiddels tot in alle uithoeken van de samenleving heeft genesteld: iedereen zijn eigen feestje, zijn eigen mening, zijn eigen leven en zelfs zijn eigen dood. Simon analyseert niet al...

Leven is geen kunst zolang het een kwestie van overleven is. Wie moet zorgen te overleven, stelt geen vragen: hij vecht, (vr)eet, verbergt zich. Pas als dat gelukt is, is het mogelijk om van overleven, leven te maken; van vreten: eten, van biologie: kunst. Daarvoor is meer nodig dan filosofie. Maar zonder de kritische blik die het eigen leven onderzoekt zal het waarschijnlijk niet lukken. Ethiek is zo'n zelfonderzoek. Van Tongerens pleidooi voor een ethiek die helpt bij de kunst van het le...

Weergaloos zelfportret van de filosoof die verwachtte pas 'postuum geboren' te worden. Ecce homo, in 1888 vlak voor zijn geestelijke instorting voltooid, werd pas acht jaar na zijn dood (1908) voor het eerst uitgegeven, en ook nog ernstig onttakeld door Nietzsches op eigenroem bedachte zus. Nog steeds brengt de vraag hoe serieus deze met superieure ironie geschreven autobiografie moet worden genomen de grote geesten in beroering. Bijwijlen tot schaterlachen verleidend, bijwijlen tot gniffe...

Jean-Paul Sartre geldt als een van de belangrijkste en meest dwarse denkers van de twintigste eeuw. Zijn werk wordt gekenmerkt door één hoofdvraag: hoe kunnen we vrij zijn? Die vraag maakt zijn filosofie actueler dan ooit. Dit Elementaire Deeltje besteedt aandacht aan Sartres filosofie van de mens en zijn bewustzijn, maar ook aan zijn ideeën over politiek, geweld, engagement, literatuur, en zijn 'existentiële psychoanalyse'.