In de Grieks-Romeinse wereld verbreidden zich naast de traditionele en door de overheid onderhouden religie verschillende nieuwe en particuliere culten en religies. Zij richtten zich op het individu en diens leven in het heden en soms ook in het hiernamaals. De toetreding was een inwijding, in het Grieks een mystērion, dat de bijbetekenis van 'geheim' kreeg, omdat de ingewijden hierover aan anderen niets mochten loslaten. Deze religies namen in de Romeinse keizertijd een grote vlucht. De m...

Constantinopel en de eerste jihad 633-718, Hoe de christelijk-Romeinse beschaving de Arabische stormloop overleefde is het langverwachte nieuwe boek van Henk Singor, auteur van onder andere Constantijn en de christelijke revolutie in het Romeinse Rijk. De zevende eeuw is de eeuw waarin de oudheid definitief ten einde komt en de middeleeuwen beginnen. Terwijl de antieke wereld rond de Middellandse Zee haar oude samenhang verloor, verschenen er met de Arabische veroveringen een nieuwe cultuu...

Op 29 oktober van het jaar 312 trok keizer Constantijn de Grote als overwinnaar in een burgeroorlog de stad Rome binnen en liet hij het gebruikelijke dankoffer aan Jupiter achterwege. Zo gaf hij te kennen dat hij zich als een aanhanger van het christendom beschouwde. Voor wie het zien wilde was dit een omwenteling van wereldhistorische betekenis. Voor de meesten van Constantijns tijdgenoten bleef die overigens nog lang verborgen, maar toen hij vijfentwintig jaar later stierf, was de revolu...

Het Perzische rijk was het eerste wereldrijk in de geschiedenis. Het was een conglomeraat van eeuwenoude beschavingen en strekte zich uit van de Egeïsche Zee tot de Indus, en van Soedan tot het Aralmeer. Dat immense rijk werd in slechts enkele jaren veroverd door Alexander III van Macedonië (356-323 v.Chr.), beter bekend als Alexander de Grote. Als een wervelwind trok hij door Azië, steden verwoestend en steden stichtend. Met zijn veroveringen verbreidde hij de Griekse cultuur tot diep in ...

De vraag naar de val van het Romeinse Rijk is niet eenvoudig te beantwoorden: het Romeinse Rijk was in de Late Oudheid gesplitst in twee helften. De westelijke ging in de loop van de vijfde eeuw inderdaad ten onder, terwijl de oostelijke nog zo'n duizend jaar bleef bestaan als het rijk dat moderne historici het Byzantijnse Rijk noemen. Bovendien was door de verbreiding van het christendom het Romeinse Rijk sterk van karakter veranderd. Die verandering zorgde samen met de komst van nieuwe b...

Hoe voerden de oude Grieken oorlog? Op welke wijze organiseerde Alexander de Grote de lange veldtochten, de bevoorrading van zijn soldaten en welke middelen had hij om zijn opgebouwde rijk te verdedigen? Hoe organiseerden de Romeinen hun strategische communicatie en hoezeer verschilde die van de Grieken? De legers van de Grieken en Romeinen bestonden vaak uit huursoldaten en waren meestal lang onderweg. Henk Singor verhaalt over de militaire geschiedenis van het archaïsche Griekenland tot ...

De Normandiërs van Levi Roach vertelt het verhaal van de onstuitbare Normandiërs die Engeland wisten te veroveren en vervolgens bijna heel Europa domineerden. 14 oktober 1066. De hertog van Normandië, Willem de Bastaard, wint de Slag bij Hastings en niet veel later is de verovering van Engeland een feit. Het bezorgt hem zijn nieuwe bijnaam: Willem de Veroveraar. Hij wordt de eerste Normandische koning van Engeland, het tijdperk van de Normandiërs is aangebroken. Willem en zijn krijgszuchti...

De Vikingaanvallen en de kruistochten zijn beide historische perioden die tot de verbeelding spreken. De geringe aandacht voor de tussenliggende tiende en elfde eeuw ligt niet aan het ontbreken van opwindende gebeurtenissen, bewijst Kees Niewenhuijsen met 'Holland in het jaar 1000'. De graven van Holland speelden mee in het telkens wisselende West-Europese krachtenveld. 'Holland in het jaar 1000' begint met de moord op de laatste Noormannen-leider, Godfried de Deen. Na diens dood grijpt Ge...

Graaf Robrecht de Fries (r. 1071-1093) behoeft in Vlaanderen geen toelichting. Maar hoewel hij een cruciale rol heeft gespeeld in de geschiedenis van het graafschap Holland, weten nog maar weinig Nederlanders wie hij was. Hij dankte zijn bijnaam De Fries ('De Hollander', zouden we nu zeggen) aan zijn huwelijk met de weduwe van graaf Floris I van Holland. Robrecht nam zijn bruid mee naar Vlaanderen en plaatste haar zoon Dirk V in Holland op de troon. Dirk werd door de bisschop van Utrecht v...

Jacoba van Beieren en Jan van Schaffelaar, twee bekende namen die onlosmakelijk verbonden zijn met de Hoekse en Kabeljauwse Twisten. Deze anderhalve eeuw durende binnenlandse oorlog ging echter om meer dan een romantisch verhaal of moeilijk te begrijpen adellijke confrontaties of stedelijke oproeren. In de veertiende en vijftiende eeuw was er in de Nederlanden sprake van toenemende centralisatie van het landsbestuur, kreeg het landschap meer vorm en kwam een stedelijke burgerij op. De Twis...

Monumentale wereldgeschiedenis aan de hand van de machtigste dynastieën‘Montefiore vertelt gretig over de geschiedenis van de wereld aan de hand van fraaie familieverhalen; een tour de force.’ Paul van der Steen, TrouwZo’n 950.000 jaar geleden liep een gezin van vijf langs de kust. De voetstappen die zij achterlieten zijn de oudste ooit gevonden. Voor historicus Simon Sebag Montefiore vormen ze het begin van een nieuw soort wereldgeschiedenis: ee...

In 'De Arabische veroveringen' vertelt Justin Marozzi hoe de Arabieren na de dood van Mohammed in 632 tot de ineenstorting van het kalifaat in 750 een rijk veroverden dat bijna zo uitgestrekt was als eerder dat van Rome. Op het hoogtepunt omvatte het Arabië, Syrië, Perzië, het huidige Pakistan, Egypte, de Maghreb en Iberië. De culturele bloei van het jonge islamitische rijk maakte het een van de meest verfijnde beschavingen ooit. Kunsten en wetenschappen floreerden. Tegelijkertijd werd daa...